Esther Tielemans (1976)

In de kunst kolom over Gillian Carnegie heb ik even stil gestaan bij de nominering voor de Engelse Turner prijs. Mijn inziens is er een nieuw evenwicht aan het ontstaan voor de waardering van traditionele beeldende kunsten vormen als schilderen en beeldhouwen en nieuwe media als fotografie, installatie en video/ film. Hetzelfde zie ik terug bij de genomineerden voor de Nederlandse Prix de Rome. (de belangrijkste Nederlandse prijs voor beeldende kunstenaars tot 35 jaar)

De schilderes Esther Tielemans is voor deze prijs genomineerd naast drie vrouwelijke (!) kunstenaars die voor film en video als medium kiezen.
Esther Tielemans schildert paradijselijke landschappen, die evenzeer verleiden als verwarren. Het gebruik van lakverf en epoxyhars bevestigt deze tegenstelling door een aantrekkelijke en tegelijk onechte uitstraling. Haar schilderijen kunnen enorme afmetingen aannemen. Hierdoor krijgt de toeschouwer een actieve rol, men kan zich letterlijk door het landschap heen bewegen.
In haar wijze van schilderen verwijst Tielemans aan de ene kant naar het impressionisme met een schematische weergave van de vegetatie. Maar tegelijkertijd is haar werk heel hedendaags met een haast popartachtige aanpak van strakke en gekleurde vlakken. In geen van de besprekingen van haar werk wordt een relatie gelegd met het werk van de Belgische kunstenaar Roger Raveel. Deze relatie lijkt mij zeer voor de hand liggen en voor iedere kunstenaar een compliment.

Laten we ook nog even kijken naar het werk van de andere genomineerden. Hoewel het altijd lastig is om iets van film of video te laten zien, noodgedwongen volsta ik met het tonen van enkele stills.

Yael Bartana (1970)
Zij toont werk dat gefilmd is in Israël. Werk dat gerelateerd is aan de voortdurende aanwezigheid van oorlog, geweld en onveiligheid. Zo filmde zij een fanfare orkest waarbij de tieners helemaal uit hun dak gaan en niet spelen wat ze moeten spelen, maar enkel nog kabaal voorbrengen.

Lonnie van Brummelen. (1969)
Zowel Bartane als Van Brummelen maken gebruik van een documentaire aanpak om het kijken te intensiveren.
Lonnie van Brummelen presenteert een nieuw deel uit haar reeks landschappelijke film werken, die de organisatie van het landschap rond de contouren van Europa ontsluit. Hierbij volgt zij de strategie van aftasten en afstand nemen. Liever kijkt zij iets langer dan kort en wij met haar. In dit deel anticipeert zij op een mogelijke Turkse toetreding tot de Europese Unie. Andere delen zijn opgenomen in de Oekraïense stad Lliv en in Ceuta, een Spaanse enclave in Marokko. De manier waarop zij het landschap filmt doet soms denken aan de schilderijen van Ruysdael.

Kan Xuan (1972)
In de video’s van Kan Xuan strijden afschuw en schoonheid om voorrang. Haar registratie is afstandelijk wat haar werk een meditatief karakter geeft. Dit biedt ruimte voor vragen als: Waar sta je als mens in de wereld; alleen, bekeken, of als deelnemer?
Haar laatste project bestaat uit opnames van tien verschillende boeddha beeldjes. Haar persoonlijke interesse in het Boeddhisme heeft zij vertaald in bewegende en trillende film beelden, waar een hypnotiserende werking vanuit gaat.

Ik wil niet zeggen dat met deze vier nomineringen er nu een evenwicht is tussen de verschillende kunst disciplines. Maar het schilderen is in ieder geval en zeer te recht terug. De oververtegenwoordiging van film en video gaat nog even door, maar ik zien wel een nieuw evenwicht komen waarin recht wordt gedaan aan de verschillende vormen van beeldende kunst, oud en nieuw.

Misschien is de diversiteit in technieken, materialen en onderwerpen wel de grootste verworvenheid van de hedendaagse kunst.

Laten we nog heel even kijken naar een andere grote expositie en kunstprijzen festival, de biënnale van Venetië.
Volgens de krant overheersen film en video hier. Tegelijkertijd lees ik dat er werk van Francis Bacon, Philip Guston, Antoni Tapies en Agnes Martine te zien is. Oké niet de jongsten, maar toch. Mij ontbreekt het overzicht om te beoordelen of er ook (veel) jongere schilders vertegenwoordigd zijn. In ieder geval wordt Nederland vertegenwoordigd door Marlene Dumas en heeft Thomas Schütte (beeldhouwer, maar ook graficus en schilder) de Gouden Leeuw gewonnen.

Laten we nog even luisteren naar wat curator Maria de Corral te zeggen heeft:

(…) My intension is to show what is common in diversity, so that the viewer may admit the quality of what is unexpected and exceptional, and abandon his own reluctance at the idea of Pleasure in contemporary art.

De nadruk op diversiteit dus, ik kan mij helemaal voorstellen dat je daar als curator in deze periode voor kiest.

Mede curator Rosa Martinez neemt de romantische stripheld Corto Maltese als motto voor haar expositie "Always a little further". Natuurlijk deed het me groot plezier de held wiens avonturen ik veertig jaar geleden via de PEP volgde nu op de biënnale van Venetië tegen te komen. Corto is een creatie van de Venetiaanse striptekenaar Hugo Pratt. Volgens Martinez (en ik onderschrijf haar graag) is Corto: (…) the myth of the romantic traveller: always independant, always open tot chance and risk, and always crossing all kinds of frontiers in pursuit of his own destiny.

Dat is ook het motto van haar expositie. Tegen de keer geloven we nog steeds in de rede, verlichting en onze utopieën. Het motto had ook van Proust kunnen komen: "the real dreamer is the one who goes out to try to verify something.
Misschien is het accepteren van diversiteit wel een manier om er wat dichterbij te komen.
Chris220605

home tekenlog schilderijen ruimtelijk werk grafiek reprocitaat kunst kolom video/ audio fotografie tekeningen
contact