M.C. Escher (1898 – 1972)

Af en toe sluipt de harde werkelijkheid mijn beeldend werk binnen. In het tekenlog zijn hiervan verschillende voorbeelden terug te vinden. Maar ook bij werk waaraan dat niet rechtstreeks is af te zien ligt een dergelijke confrontatie vaak ten grondslag. Eigenlijk wil ik dat niet meer. Ik kan er niets mee en het maakt mijn werk veel te pretentieus.

Het terug zien van een prent van Escher overtuigde me er nog eens van dat het ook anders kan, veel subtieler en minder rechtstreeks. De prent heet “Drie Werelden” en is gemaakt in 1955. Escher heeft deze prent niet zelf verzonnen, maar in het echt gezien. “Ik liep door het bos in Baarn over een bruggetje en zag het voor me. Daar moest ik een prent van maken. Ik ben naar huis gegaan en meteen begonnen te tekenen.” Velen van ons zullen een dergelijk beeld wel eens gezien hebben, in een plas of in het donkere water van een ven.
Echter  Escher doet er iets bijzonders mee, waardoor het beeld meerdere betekenissen krijgt. Hij toont ons de directe wereld, die gevormd wordt door de herfstbladeren die op het water drijven. De onderwaterwereld is aanwezig in de vis. En de buitenwereld wordt gevormd door het spiegelbeeld van de kale bomen. We weten dat twee verschillende dingen niet tegelijkertijd op dezelfde plaats kunnen zijn. Toch heeft Escher ze op volmaakt natuurlijke wijze door elkaar geweven op hetzelfde vel papier. Waar kunnen we meer op hopen. Verschillende werelden op een harmonische wijze door elkaar heen weven, zonder dat ze elkaar hinderen, misschien elkaar zelfs wel versterken. Escher is hier vaak op fantastische wijze in geslaagd, “Drie Werelden” vind ik de mooiste.

Er is nog iets leuks met het werk van Escher. Van zichzelf zei hij: “Ik kan absoluut niet tekenen.” Wat in zoverre waarwas dat hij niet uit zijn hoofd kon tekenen. Hij moest het voor zich zien, om het te kunnen natekenen. Vaak maakte hij dan ook van papier, klei of hout modellen om die te kunnen natekenen.
Beeldhouwers die hadden het maar gemakkelijk. “Boetseren of houtsnijden kan iedereen.” Ik weet niet of er veel van deze modellen bewaard zijn gebleven. De enkelen die ik wel eens gezien heb waren prachtig. Zoals “Veelvlak met bloemen”. Escher sneed deze voor zijn lol. Hij was immers geen beeldhouwer maar een tekenaar.
Chris200305.