Matthijs Röling (1943)

In museum De Buitenlplaats (Eelde) is momenteel (tot 3 juli 2005) een tentoonstelling te zien met werk van Matthijs Röling. Matthijs Röling wordt gezien als een belangrijk vertegenwoordiger van de figuratieve kunst. En het is waar zijn figuratief werk, met vele citaten uit de kunstgeschiedenis (met name uit de renaissance) is een lust voor het oog.

Diederik van Kraaijpoel merkt hier het volgende over op: - "Het concept van de wereld als aards paradijs stamt uit de Renaissance. De vrijheid van het handschrift komt uit het natuurlijk vervolg daarop, de Barok. In de 18e en 19e eeuw zijn er meerdere schilderijen aanwijsbaar die een dergelijke combinatie tot een goed einde brengen, zoals "L'Embarquement pour Cythère" van Watteau, "Le dejeuner des canotiers" van Renoir of "Carnation, Lily, Lily, Rose" van Sargent. Het zien van zulke werken geeft je het gevoel dat de last van het bestaan van je af valt. Tegenwoordig is er voorzover ik zie, niemand meer die dat kan, alleen Matthijs Röling" -. Te mooie woorden om niet ook nieuwsgierig te raken naar de afbeeldingen, hier zijn ze.

"L'Embarquement pour Cythère" van Watteau (totaal plus details)

`Carnation, Lily, Lily, Rose` van Sargent )totaal plus details'

Wat me trof echter was dat er in het latere werk van Röling soms nauwelijks nog figuratief is. Soms schildert hij in een verzameling blauw, groen en oker kleurige vlekken een paar (naakte) mens figuren. Door de aanwezigheid van deze figuren gaan we de vlekken duiden als natuur, landschap, tuin of paradijs(?). Maar hoe zouden we hetzelfde werk bekijken zonder de aanwezigheid van deze figuren?
De vraag hoeveel figuratie een schilderij nodig heeft, of hoeveel abstractie een werk kan verdragen is een vraag die ik me vaak stel. Sommige werken van Röling kunnen echter blijkbaar beide zijn. Waarbij op sommige werken van deze meester van de figuratieve schilderkunst het onderscheid tussen figuratief en abstract weg valt, in ieder geval niet meer belangrijk is.

Is hier een verklaring voor?
Mijns inziens wel.
Begin jaren tachtig kreeg Matthijs Röling last van zijn rechter hand. Door een zenuwaandoening lukte het hem niet meer uren achtereen fijn schilderwerk te doen. Minder vindt hij zijn werk daardoor niet: "Ik ben anders gaan werken. Ik heb mijn techniek aangepast. Het is losser geworden. Sneller en ook krachtiger. Er is iets anders voor in de plaats gekomen. Als ik het vergelijk met het werk van daarvoor heeft mijn werk nu meer atmosferische eenheid."
In zekere zin is Röling hiermee vanuit de renaissance aangekomen bij het werk van de engelse schilder William Turner. Die gezien wordt als een van de grondleggers van de moderne schilderkunst. Ik ben benieuwd hoeveel verder hij nog durft te gaan op deze weg, en nog meer naar de resultaten van dit onderzoek.

De kleine expositie in museum De Buitenplaats bood mij in ieder geval heel veel aanknopingspunten.

Wat ik als Zeeuw natuurlijk ook heel aardig vond was om te lezen dat Röling geboren is in Oostkapelle (Zeeland). Misschien moet ik in deze rubriek nog eens een overzicht maken van alle kunstenaars die "iets" met Zeeland hebben. Er wonen, gewoond hebben of wiens werk beïnvloed is door. (Zie onderaan deze pagina)

En wat we verder ook van figuratieve kunst mogen vinden, het is kunst die kinderen erg boeiend vinden en tot leuke en originele gedachten brengt. Naar aanleiding van een vraag in de kinder-kijkwijzer van het museum schreven mijn dochters de volgende versjes: 

De beeldentuin van museum De Buitenplaats bood, zelfs op een regenachtige dag, een fraaie toegift met het een expositie van het werk van Eric Claus (tot 31 oktober 2005)
Chris080505.

De volgende twee voorbeelden onderstrepen mijn idee over de relatie tussen figuratie en abstractie in het werk van Röling al iets beter maar zijn nog steeds niet helemaal wat ik zoek en op de expositie in museum De Buitenplaats heb gezien. Lastig is dat met een kunstenaar de het gebruik van internet (en vele andere verworvenheden van de moderne tijd) afwijst.

Ongelofelijk hoeveel dwarsverbanden er al ontstaan in een nog piep kleine rubriek als deze. (juni '05 - 14 kolom's) Bij mijn naspeuringen naar het werk van Matthijs Röling kwam ik er weer twee tegen.

1. De bijbelscene van Judith en Holofernes bespreek ik in de kolom's van zowel Caravaggio als Artemisia Gentelischi. Ook Matthijs Röling heeft deze scène geschilderd.

Het is bij dit onderwerp traditie geworden dat de schilder voor Judith zijn vrouw of maîtresse als model gebruikt en voor Holofernes zijn eigen hoofd neemt. Bij Matthijs is dit niet anders.

2. In de kolom over het werk van Escher laat ik een veelvlak zien als voorbeeld van ruimtelijk werk dat Escher maakt, als voorbereiding op zijn tekeningen en gravures. In het werk van Röling wemelt het even eens van de veelvlakken, vaak als onderdeel van een stilleven.

Aardig is om te horen wat Röling daar zelf over vertelt. Zijn fascinatie voor het veelvlak is ingegeven door een lezing van Maurits Escher die hij op veertienjarige leeftijd bezoekt. En wat blijkt. ook Röling maakt driedimensionale modellen van zijn veelvlakken alvorens ze te schilderen.
"De trots en het hoogtepunt van mijn inspanningen met de regelmatige vormen (stevig tekenpapier, passer, liniaal, schaar en lijmpot) is een hybride afleiding van de dertigruit. Zij hangt in nogal wat van mijn stillevens (...) Ze heeft een regelmatige structuur en daarbij een systematiek van zes ineengevlochten "slangen" of "gangen", die mij herinnert aan een specifiek terrein van de man die mij, toen vijftien jaar daarvoor, zo aan het denken had gezet."

Eigenlijk zijn het drie links naar andere onderdelen van deze website. Kijkend naar het werk van Röling kwam ik nog een prachtige "Karin in bad" uit 1968 tegen. Hierbij moet de schilder wel goed gekeken hebben naar het werk van Bonnard, zie reprocitaat Bonnard/ Carver.
Chris120605

Overzicht van kunstenaars die "iets" met Zeeland hebben. Er wonen, gewoond hebben of wiens werk beïnvloed is door.
Antoine Mes, Piet Mondriaan (1), Piet Mondriaan (2), Reynier de Muynck, Matthijs Röling.
Chris29.01.06