Salomon van Ruysdael 'Rivierlandschap met veerpont' 1649

Het weerzien

Ida Gerhardt

Immer vervaarlijk blijft het schilderij.
Rivierlandschap van Salomon Ruysdael.
Rivierlandschap met veer en overhaal.
De zomer is voorbij. Octoberlicht.
Statig vaart onder wolken, tegen tij,
het grootzeil op, ik denk komend van Dordt,
een machtige tjalk. Licht wordt er uitgestort
in gouden banen, maar de atmosfeer
draagt al verandering. Er komt onweer.
Van overzee, in tweespalt levenslang,
aanzie ik Holland, in dit groots gericht
van licht en donker. - Vóór zijn nedergang.

Salomon van Ruysdael
Naarden omstreeks 1602 - 1670 Haarlem
Rivierlandschap met veerpont 1649
Olieverf op doek 99,5 x 133,3
Rijksmuseum Amsterdam

Salomon van Ruysdael
Naarden omstreeks 1602 - 1670 Haarlem
Ruysdael heette oorspronkelijk De Goyer naar de streek, het Gooi, waarin Naarden ligt. Hij ging zich later Ruysdael noemen naar het nabijgelegen kasteel Ruisendaal. Hij vestigde zich in Haarlem, waar hij behalve een schildersatelier ook belangen had in de plaatselijke linnenblekerijen. Hij maakte een aantal reizen door Nederland om motieven voor zijn landschappen op te doen. Hij ontwikkelde een tonale wijze van landschapschilderen, die verwantschap toont met de stijl van Van Goyen.

Marie H. van der Zeyde schrijft in De hand van de dichter. Over Ida Gerhardt (1974), dat de beschrijving van dit schilderij van Van Ruysdael vol is van een vervaarlijke spanning, omdat zo vele Gerhardt-motieven hier samenkomen: 'rivierlandschap, zeilschip, "het kenteren der dagen", Hollands kunstenaar, dreigend onweer, licht in gouden banen; bewondering en verontwaardiging, sombere kritiek en hartstochtelijke solidariteit'. 'Van overzee',  dat wil zeggen uit Ierland, waar ze regelmatig de zomers doorbracht, beziet Ida Gerhardt met de haar eigen ambivalente gevoelens ten opzichte van haar vaderland het Holland van de Gouden Eeuw, gerepresenteerd door dit schilderij van Salomon van Ruysdael.

Salomon van Ruysdael 'Riviergezicht bij Deventer'