Koninck Philips 'Portret van Heiman Dullaert'
(schilderij als bedoeld in dit gedicht nog niet gevonden)
Dullaert
Willem de Mérode
Hij
was zeer ziek, en wist ’t en kloeg niet veel,
Maar greep papier en stift en
teekende.
En dikwijls vonden zijn welsprekende
Vrienden hem starend naar
een klein paneel.
Jaren geleden was hij deze knaap.
Zijn wang werd
bleeker en zijn heldere oogen
lagen iets dieper, van ’t hoog voorhoofd bogen
De lokken ruiger langs zijn holle slaap.
Dan, droef, nam hij de
ziekentroost en bleef
Gods stille komst met avondwind verbeiden.
En langde
naar de ganzepen en schreef
Woorden vol broeiend goud en paars als moer
En
purprig schaduwend van Christus’ lijden,
Wiens troost en heil hij sidderend
ervoer.
Philips Koninck
Amsterdam 1619 – 1668 Amsterdam
Portret van Heiman
Dullaert (1636 – 1684)
Oliverf op doek, 66,5 x 58,5 ca. 1658
The Saint
Louis Art Museum, St. Louis (Missouri)
Koninck, ook wel Koning
geschreven, is misschien leerling van Rembrandt geweest, dat wordt in elk geval
vermeld door Houbraken in zijn biografie van Koninck. Hij heeft portretten en
landschappen geschilderd en was in zijn eigen tijd vooral bekend als portrettist
van onder andere de dichter Vondel, LINK met wie hij bevriend was.
tegenwoordig wordt hij in de eerste plaats gewaardeerd als landschapschilder.
Zijn specialiteit waren panoramische vergezichten in het rivierengebied, waarbij
de invloed van Rembrandt en Segers onmiskenbaar is. Koninck was eigenaar van een
transportbedrijf dat tussen Amsterdam en Rotterdam voer.
Dullaert was
dichter van religieuze poëzie
en
schilder; hij had onder andere les gehad van Rembrandt. Een medeleerling van hem
was Philips Koninck die, zo vermeldt Arnold Houbraken in zijn biografie,
omstreeks 1658 een portret van hem maakte. Dat werd pas in 1916 teruggevonden.
Het hangt in het Saint Louis Art Museum, St. Louis (Missouri). De gereformeerde
hoogleraar J. Wille reproduceerde het in
1926 in
zijn omvangrijke studie Heiman Dullaart,
zijn leven, omgeving en werk. De Mérode
zal zich wel door deze afbeelding hebben laten inspireren.
Toen Koninck zijn
medeleerling schilderde, was deze ingeveer 21 jaar oud. De dichter laat de
geportretteerde, ouder geworden en ziekelijk, op dit jeugdportret terugblikken.
Hij noemt het ‘een klein paneel’, hoewel het in werkelijkheid om een doek van
vrij grote afmetingen gaat. In de laatste strofe wordt Dullaert geacht zijn
bekende sonnetten op het lijden van Christus te schrijven (omstreeks 1675)
 |
 |
 |
 |
|
Philips Koninck (Amsterdam 1619 – 1668 Amsterdam) |