Jaochim Patinier 'Landschap met Charon en de ziel'
Olieverf op paneel 64 x 103 cm, omstreeks 1520
Vaart
over den Styx
F.C.
Terborgh
Joachim Patinier
Dat links gedrochten schrik
trachtten aan te jagen
had nauw belang, zo weinig als de bleke genius
ertegenover zwevend in nachtvaal landschap
Doch steeds wendde het oog zich op
den tragen stroom terug:
daar, op de hoger gelegen brede kim
straalde
– reeds onbereikbaar – nog brekend avondlicht,
onwerk'lijk, als om het
afscheid te verzachten,
maar toch oneindig vurig nog begeerd.
Grens
tussen nacht en dag bestendigd,
duizenden malen op zee gezien,
en door den
varensman schuw gemeden
als een dreigende, te zware herinnering.
Jaochim
Patinier
Bouvignes (?) omstreeks 1465 – 1524 Antwerpen
Landschap met
Charon en de ziel
Olieverf op paneel 64 x 103 cm, omstreeks 1520
 |
 |
 |
| Jaochim Patinier, Bouvignes (?)
omstreeks 1465 – 1524 Antwerpen |
Jaochim Patinier
Bouvignes (?) omstreeks 1465 – 1524 Antwerpen
Patinier spelde zijn naam zowel Patinier als Paninir, waarschijnlijk afhankelijk
van het feit of hij in een Vlaamse dan wel Franse context werkte. Hij was
werkzaam in Antwerpen en schilderde landschappen die een mengeling zijn van
fantasie en realisme, met daarin kleine
figuren die vaak verwantschap vertonen met de figuren van Jeroen Bosch. Patniers
schilderijen vertegenwoordigen een belangrijke fase in het ontstaan van het
zelfstandige landschapschilderij. Hij was in zijn eien tijd een gevierd
schilder: de Spaanse koning Filips II bezat vijf schilderijen van hem (nu in het
Prado in Madrid). Van Mander schrijft in zijn Schilderboeck dat Patinier in zijn
schilderijen altijd een 'kakker' afbeeldde, een figuurtje dat echter in de nu
bekende schilderijen slechts enkele malen voorkomt.
Charon,
zielenschipper uit de Oudheid, vaart op een rivier die stroomt tussen het aardse
paradijs links en de hel rechts. In het paradijs stromen de vier
paradijsrivieren, die ontspruiten aan de fontein des levens (links achteraan).
In de verte is een stad uitgebeeld (het hemelse Jeruzalem?). Rechts van de
rivier wordt de hellemond bewaakt door de hellehond Cerberus met zijn drie
koppen. Er lopen padden, symbolen van slechtheid. Het onderwerp van Charon met
de ziel is uniek in de 16e-eeuwse schilderkunst.
Terborgh zal dit schilderij
uit het bezit van het Prado wel gezien hebben toen hij verbonden was aan de
ambassade in Madrid. Merkwaardig genoeg situeert hij de 'gedrochten' links,
hoewel ze op het schilderij rechts zijn afgebeeld. Hij lijkt zich van het
schilderij te bedienen om duidelijk te maken, dat een dode geen boodschap heeft
aan hel of paradijs, maar vergeefs terug verlangt naar het leven.
 |
 |
 |
 |
.jpg) |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| Jaochim Patinier, Bouvignes (?)
omstreeks 1465 – 1524 Antwerpen |