Rembrandt van Rijn 'Phoenix' ca. 1658

De miskende Phoenix

S. Vestdijk

Rembrandt etste u, vogel, zeer tersluik,
Binnen het perk der staat'ge offerande
Aan 't wapenfeit waarvoor gij moest verbranden,
En weer verrees, zoo mager, vlos van buik,

Spichtig van hals, de stelten scheefgestruikt,
Dat uw herrijzenis uw schepper schande
Slechts bracht en men zijn glorienaam verbande
Van 't monument van Holland's kunst'naarspuik …

Moet dan de Phoenix altijd leelijk wezen?
Moet hij, herboren, sterrendiep verachten
De schoonheid? Was een Rembrandt niet bij machte

Hem als satijnen pronker te doen stijgen? …
Stil. Wie zoo heet van schoonheid wist te hijgen
Verbrandt tot asch en been zoo kaal als deze.

Rembrandt van Rijn
Leiden 1606 - 1669 Amsterdam
Phoenix ca. 1658
Ets op papier 18 x 18,2 cm

Phoenix, de mythologische vogel die steeds weer uit zijn as herrees, geldt als een symbool van de verrijzenis. Op de voorgrond ligt een omgevallen standbeeld, misschien een beeld van de Afgunst, zoals zou kunnen blijken uit de slang om zijn arm. De betekenis van de ets is niet bekend. Vroeger werd hij wel gezien als een verbeelding van Rembrandts persoonlijke situatie na zijn faillissement van 1656.
Tegenwoordig neemt men wel aan dat het een verwijzing naar de politieke situatie van zijn tijd is.
In het octaaf spreekt de dichter de scharminkelige Phoenix toe - van andere elementen uit de ets maakt hij geen gebruik - , in het sextet vraagt hij zich af, waarom zelfs Rembrandt uitgerekend het symbool van het herboren worden niet als een 'satijnen jonker' kon weergeven. Het antwoord is, dat iemand die het kunstenaarschap zo intensief beleeft als Rembrandt dat deed, zelf tot een 'kale' Phoenix moet worden. Vestdijk ziet dus in de miskende Phoenix uiteindelijk de schilder.

zie ook: 
Rembrandt - Aafjes, Rembrandt - Baeke, Rembrandt - Balkt, Rembrandt - Barnas, Rembrandt - Bernlef, Rembrandt - Boeken, Rembrandt - Brabander, Rembrandt - Brassinga, Rembrandt - Bruinja, Rembrandt - Claus, Rembrandt - Decker, Rembrandt - Emmens, Rembrandt - Enquist, Rembrandt - Gerhardt, Rembrandt - Gerlach, Rembrandt - Harmens, Rembrandt - Herzberg, Rembrandt - Hofman, Rembrandt - Kemp, Rembrandt - Knibbe, Rembrandt - Kopland, Rembrandt - Meekers,Rembrandt - Menkveld, Rembrandt - Moeyaert, Rembrandt - Schiferli,Rembrandt - Schulte-Nordholt, Rembrandt - Soepboer, Rembrandt - Spinoy, Rembrandt - Tentije,
Rembrandt - Vestdijk, Rembrandt - Vestdijk02, Rembrandt - Vestdijk03 Rembrandt - Wissen.

Gedichtencyclus Rembrandt en de Engelen

zie ook: Kunst Kolom over Rembrandt